Nederlandse sleepnetvissers mogen niet meer zonder vergunning vissen in het Nederlandse deel de Doggersbank. Het Ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur liet sleepnetvisserij toe in dit beschermde Natura-2000 gebied door Nederlandse vissers die daar geen vergunning voor hadden. Volgens de rechtbank is zo’n algemene ontheffing voor deze schadelijke vorm van visserij in strijd met de geldende natuurwetgeving. Wij, en onze partners met wie we de zaak hebben aangespannen; ARK Rewilding Nederland, ClientEarth en Blue Marine Foundation, zijn ongelofelijk blij met deze uitspraak.

Emilie Reuchlin, directeur van Doggerland: “Dit is fantastisch nieuws voor de Noordzee. Sleepnetvisserij vormt een enorme bedreiging voor de Doggersbank, want het vernietigt het leven in en op de zeebodem, zoals haaien, roggen, langlevende schelpdieren, zeeveren, anemonen en koralen. Deze uitspraak legt de bewijslast weer bij de Nederlandse overheid: zij is wettelijk verplicht om de Nederlandse visserij aan een vergunningplicht te onderwerpen. Om een vergunning te krijgen, moet een passende beoordeling aantonen dat visserijactiviteiten het zeeleven in het beschermde zeegebied niet schaden.”

Kraamkamer van de Noordzee

De Doggersbank is de belangrijkste kraamkamer van de Noordzee. De beschermde zeebodem is een reservoir voor koolstof, en dus ook belangrijk in de strijd tegen klimaatverandering. Karel van den Wijngaard, programmaleider Noordzee bij ARK Rewilding Nederland: “De natuur is krachtig en kan weer opbloeien, maar alléén als we haar daar daadwerkelijk de rust en ruimte voor geven. De Doggersbank is een beschermd gebied op papier, maar bescherming krijgt pas betekenis als de bodem ook echt met rust wordt gelaten. Deze uitspraak vergroot de kans voor de natuur om te laten zien hoe veerkrachtig zij is – een kans voor de Doggersbank om opnieuw een rijk gebied voor zeeleven te worden.”

Natuurherstel als uitgangspunt

De Noordzee is één van de drukste zeeën ter wereld. De opeenstapeling van visserij met intensieve scheepvaart en energiewinning, vervuiling en klimaatverandering heeft ertoe geleid dat de Noordzee en de beschermde zeegebieden in een slechte staat verkeren. Nederland heeft zich verbonden aan internationale doelstellingen die bepalen dat minstens 30 procent van de zee effectief beschermd moet zijn in 2030.

Emilie: “Het is goed dat er na 20 jaar pleiten voor een verbod op sleepnetvisserij eindelijk duidelijkheid is over het gebruik van de Doggersbank. De overheid is verantwoordelijk om deze kraamkamer te beschermen en zal met de vissers in gesprek moeten gaan over de toekomst: als zij niet kunnen aantonen dat hun activiteiten geen schade veroorzaken, mogen zij in dit gebied niet meer met sleepnetten vissen.”

Echte bescherming voor het hele gebied

EU-wetgeving schrijft voor dat het zeeleven in Natura 2000-gebieden moet kunnen herstellen. Groot-Brittannië sloot zijn deel van de Doggersbank vier jaar geleden voor sleepnetvisserij op basis van dezelfde wetgeving. Ook in Duitsland loopt een procedure tegen de overheid om het Duitse deel van de Doggersbank tegen sleepnetvisserij te beschermen. Zo komt stap voor stap echte bescherming voor het hele gebied dichterbij.

Wij roepen nu Europese en Britse overheden op om te erkennen dat hun vissersvloten onderworpen zijn aan een vergunningplicht op grond van de Habitatrichtlijn en dat daarvoor een passende beoordeling vereist is. En daarnaast roepen wij op om, zolang er niet kan worden aangetoond dat significante negatieve effecten van bodemberoerende visserij kunnen worden uitgesloten, alle Natura 2000-gebieden te sluiten voor bodemberoerende visserij.

John Condon, senior jurist bij ClientEarth: “Dit is een baanbrekende juridische uitspraak voor oceaanbescherming, die naar verwachting door heel Europa voelbaar zal zijn. De Nederlandse rechter heeft ondubbelzinnig bevestigd dat bodemberoerende visserij in beschermde gebieden niet kan worden genegeerd – ‘beschermd’ betekent beschermd. Europese beleidsmakers zijn gewaarschuwd dat zij nu een wettelijke verantwoordelijkheid hebben om te handelen en deze ernstige bedreiging voor de gezondheid van onze oceaan aan te pakken.”

Tom Appleby, hoofd Governance en Juridische Zaken bij Blue Marine Foundation: “Deze zaak is ook in het Verenigd Koninkrijk van belang, en daarom waren wij, als Britse natuurorganisatie, een van de eisers. Na druk van Blue Marine Foundation heeft het VK in 2022 zijn deel van de Doggersbank gesloten voor destructieve bodemberoerende visserij, en we verwachten dat EU-lidstaten hetzelfde doen. We hebben ons allemaal verbonden aan dezelfde internationale verplichtingen, en de bescherming van de Noordzee komt het milieu van de hele regio ten goede; zeevogels, zalm, walvisachtigen en zeehonden kennen geen nationale grenzen. Het herstel van het ecosysteem van de Noordzee is van vitaal belang voor ons allemaal. We roepen nu overheden rond de Noordzee op om de uitspraak van de Nederlandse rechter te respecteren.”

Wij werden in deze zaak bijgestaan door advocaat Bondine Kloostra van Prakken d’Oliveira Human Rights Lawyers.