In het programma Rewilding Dogger Bank werken we aan herstel van paardenmosselriffen op open zee. En dat is pionieren. De omstandigheden zijn complex, want het gebied ligt ver weg, het weer kan heel onstuimig zijn, en we hebben maar beperkt zicht op wat er in het gebied gebeurt. Gelukkig kunnen we met nieuwe technieken nu op afstand beter volgen wie er in het herstelgebied komen. De techniek heet geofencing en Levi Lina, een van de twee ontwikkelaars, legt uit hoe het werkt.
Levi en Thies ontwikkelden samen het virtuele hek. Ze studeren allebei Marine Sciences aan de Wageningen Universiteit en koppelen hun passie voor het zeeleven aan data en techniek. Toen Emilie Reuchlin van Doggerland twee jaar geleden een lezing gaf op de universiteit, vroeg Levi wat zij nodig zou hebben op het gebied van data en monitoring. Emilie gaf hem de coördinaten van een concreet testgebied en daarmee zijn ze aan de slag gegaan. Eerst codeerde Levi een geofence rondom het testgebied en toen dat werkte, voegde hij ook de gebieden in de Nederlandse en Duitse Doggersbank toe die gesloten zijn voor sleepnetvisserij.
Transponder signaal
Levi legt uit: “Het begint met een zeekaart met coördinaten. Daarin zetten we een specifiek gebied af met de geofence. Alle schepen die langer zijn dan 15 meter hebben verplicht een AIS-transponder (Automatic Identification System) die een continu signaal uitzendt over de precieze locatie en identiteit van het schip. In een radius van 2 nautische mijlen (3,7 kilometer) rondom het gebied vragen we continu alle transponderdata op en zo gauw een schip binnen het omheinde gebied komt, stuurt het systeem automatisch een email naar Stichting Doggerland. We hebben er een filter opgezet die alleen vissersschepen eruit haalt. Want die mogen in dat gebied niet vissen.”
Rust en tijd
Het herstellen van riffen is een langdurig en kostbaar proces, waarbij de groei en aanwas van de paardenmosselen afhangt van veel onzekere factoren. Rust is daarbij van het grootste belang. Een zware storm kan een klein en kwetsbaar rif al de das om doen. Levi vervolgt: “Op het weer heb je natuurlijk geen invloed, maar we kunnen met dit systeem wel voorkomen dat schepen met sleepnetten natuurherstelprojecten kapot maken. Daar is het ons om te doen.”
Goedkoper en toegankelijker
Het is het eerste dataproject van Levi en Thies toegepast op de zee. Levi: “Ik wilde meer nuttig werk doen met coderen. Ik had al wel eerder leuke dingen gebouwd, zoals games, maar hiermee hebben we een product waarmee we echt iets bereiken.” Het systeem bestond al voor andere toepassingen op land, maar nog niet op zee. “Wij wilden laten zien dat we illegale visserij kunnen monitoren tegen een zo laag mogelijke prijs. En dat is gelukt. We hebben het goedkoper en toegankelijker gemaakt.”
Nieuwe wetgeving
Er zijn ook grenzen aan dit systeem. Zo is het niet verplicht voor boten onder de 15 meter om een transponder te gebruiken. Maar volgens Levi werkt de Europese Commissie aan scherpere wetgeving en geldt deze verplichting naar verwachting in 2030 voor alle boten die onder een EU-lidstaat vlag varen. Een vissersboot kan ook een beschermd gebied in varen zonder te vissen en doet in dat geval niets illegaals. Levi: “Dan kijken we naar de snelheid waarmee het zich voortbeweegt. Een vissersboot met sleepnetten vaart bijvoorbeeld rond de 12 knopen, maar wanneer het vist, zakt de snelheid naar 3,5 tot 8,5 knopen. Het systeem neemt dat ook mee.”
Bericht naar handhaving
Wanneer Stichting Doggerland de melding krijgt uit het systeem, kijken ze eerst of alle gegevens duidelijk zijn en kloppen. En als het inderdaad een verdachte aanwezigheid is, kunnen ze de autoriteiten hiervan op de hoogte brengen. Die zijn dan aan zet om te handhaven. Levi: “Het uiteindelijke doel is dat we met dit systeem op termijn hele grote gebieden op zee kunnen beschermen voor uiteenlopende herstelprojecten. Daar zijn we nog lang niet. Maar je dromen moeten je bang maken, anders zijn ze niet groot genoeg.”
Beeld van de geofence rondom het noordelijke gesloten gebied van de Doggersbank
Schrijf je in op de Rewilding Dogger Bank nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws over de Doggersbank.
Deze digitale stem van de Doggersbank is een kunstmatige intelligentie‑project dat is ontwikkeld om het perspectief van dit unieke Noordzee‑ecosysteem voelbaar te maken.
De chatbot spreekt weliswaar in de eerste persoon, maar staat feitelijk los van het ecosysteem. De antwoorden zijn gecreëerd met behulp van een op taalmodellen gebaseerde technologie (Botpress, Claude‑ondersteund), die getraind is met publiek beschikbare informatie en geselecteerde bronnen over de ecologie, geschiedenis en bescherming van de Doggersbank. De chatbot is technisch vergelijkbaar met een digitale assistent van een webshop of online dienstverlener.
Het doel is om kennis, empathie en verbondenheid met de zee te versterken, niet om wetenschappelijke of juridische adviezen te geven. Ondanks zorgvuldige training kunnen er onjuistheden voorkomen. De verstrekte informatie is daarom ter inspiratie en oriëntatie, en niet te verwarren met een feitelijke bron. Er kunnen geen rechten worden ontleend aan het gebruik van de digitale stem, inclusief de antwoorden die worden gegeven.
Door in gesprek te gaan met deze digitale stem van de Doggersbank help je mee om de stem van de Noordzee en haar levende wezens beter hoorbaar te maken. Je stemt ermee in dat Stichting Doggerland de gegevens zoals hierna beschreven, gebruikt voor de verdere verbetering van de digitale stem van de Doggersbank en voor andere doeleinden die bijdragen aan de doelstellingen van Stichting Doggerland.
Identiteit van de verwerkingsverantwoordelijke: Stichting Doggerland, gevestigd te Lochem, Nederland.
Welke gegevens verzamelen wij via de chatbot: Gespreksgegevens over de taal, het moment van begin en einde van het gesprek en de inhoud van het gesprek.
Wij verzamelen geen persoonsgegevens.
Waarom wij gespreksgegevens verzamelen:
Bewaartermijn gespreksgegevens: Wij bewaren de gespreksgegevens niet langer dan negentig dagen.
Recht op verwijdering: Je kan verzoeken om verwijdering van de gespreksgegevens. Dien een dergelijk verzoek in onder vermelding van de datum en het tijdstip van het gesprek via info@doggerland.earth. Wij reageren uiterlijk binnen de wettelijk vereiste termijn op dit verzoek. Als je de chatbot na het opgegeven tijdstip opnieuw gebruikt, zullen wij opnieuw de gespreksgegevens verzamelen.
