Het verdrag tussen Nederland en Duitsland over gaswinning in de Noordzee is meer dan een technische afspraak over grensoverschrijdende velden. Het is een gevaarlijke politieke deal met grote negatieve gevolgen voor klimaat, natuur en de leefbaarheid voor burgers nu en in de toekomst.
Na een zomer van hittegolven, bosbranden en droogte, met tienduizenden doden en een geschatte economische schade van 180 miljard euro, zijn de gevolgen van klimaatverandering voor Europa pijnlijk duidelijk geworden. Dit besef vraagt om urgente en vergaande politieke actie om burgers te beschermen tegen verdere opwarming. Maar terwijl onze CO₂ uitstoot omlaag moet, heeft onze regering andere plannen. Dit najaar stemt de Tweede Kamer over de ratificatie van een nieuw verdrag tussen Nederland en Duitsland dat verregaande samenwerking voor nieuwe gaswinning in de Noordzee mogelijk maakt. In plaats van inzetten op minder fossiel, wil het kabinet nieuwe gasboringen juist aanwakkeren. Natuur- en milieuorganisaties trekken aan de bel en zeggen tegen de Tweede Kamer: ratificeer het verdrag niet, want het ondermijnt de klimaat- en natuurdoelen, doet niets voor energie-onafhankelijkheid, en vertraagt de energietransitie.
Wat staat er in het verdrag?
Op 29 juni ontving de Tweede Kamer het ‘Verdrag tussen de Regering van het Koninkrijk der Nederlanden en de Regering van de Bondsrepubliek Duitsland betreffende de exploitatie van grensoverschrijdende koolwaterstoffenvelden in de Noordzee’. Het verdrag, op 27 augustus 2025 overeengekomen en sindsdien al toegepast, regelt afspraken over gaswinning in het beschermde zeegebied de Borkumse Stenen in de Noordzee, dat ten noorden van Schiermonnikoog en het Duitse Waddeneiland Borkum ligt. Ook in Duitsland moet het parlement het verdrag nog ratificeren. Daar stuit het op forse weerstand.
Dit artikel is op 6 oktober 2026 gepubliceerd op de opiniepagina van De Volkskrant.
Over de auteurs:
Emilie Reuchlin is oprichter en directeur van Stichting Doggerland.
Marjan Smeulders is onderzoeker microbiologie en lid van Scientists for Future Nederland.
Maikel van Wissen is oprichter en directeur van Advocates for the Future.
Jelle de Graaf is campagneleider gas bij Fossielvrij NL.
Olie- en gasbedrijf ONE-Dyas pompt al gas op vanuit boorplatform N05-A, twintig kilometer ten noorden van Schiermonnikoog, grenzend aan Duitse territoriale wateren. Met het ‘Gateway to the Ems’ (GEMS)-project wil het bedrijf de komende jaren de boringen substantieel uitbreiden. Recent diende ONE-Dyas nieuwe vergunningsaanvragen in voor uitbreidingen in sector N04, een kwetsbaar rifgebied dat aan de Nederlandse kant Borkumse Stenen heet en aan Duitse zijde beschermd is als Natura 2000-gebied Borkum Riffgrund.
Klimaatdoelen verder uit zicht
Het is onuitlegbaar dat net na deze zomer vol ellende door de extreme hitte dit verdrag decennialange extra gaswinning mogelijk maakt, met extra CO₂-uitstoot en extra opwarming tot gevolg. De regeringen laten de uit de pan rijzende klimaatschade buiten beschouwing. Nederland behaalt de eigen klimaatdoelen nu al niet en heeft ook geen beleid om die doelen te halen. Extra gaswinning is dus uit den boze.
Bovendien zal gaswinning vanuit de GEMS-velden de LNG-toevoer uit het buitenland niet verminderen en de gasprijs niet omlaag brengen: het volume is te klein om invloed te hebben op de wereldprijs. De beste manier om onafhankelijk te worden van buitenlands gas is door het gebruik van fossiele energie af te bouwen en versneld de gasvraag te verminderen door verduurzaming en over te schakelen op zonne- en windenergie.
Kwetsbaar natuurgebied in gevaar
Ook de ecologische schade wordt in het verdrag niet meegenomen. En dat terwijl de rechter Nederland juist heeft verplicht om een beslissing te nemen over een strikter beschermingsniveau van het gebied. De vervuiling die ontstaat bij uitbreiding van gasboringen brengt de bescherming van de Borkumse Stenen in gevaar. Nog meer gaswinning in dit natuurgebied staat haaks op de verplichtingen die Nederland en Duitsland zijn aangegaan om verzwakte ecosystemen zo snel mogelijk te herstellen.
Het verdrag zet in op langdurige gaswinning en maakt mogelijk dat bestaande vergunningen in principe automatisch worden vernieuwd. Zelfs na intrekking of het verlopen van een vergunning blijft de verplichting om te onderzoeken hoe het project kan worden voortgezet. Ook mag Nederland een vergunning niet zomaar wijzigen als Duitse belangen daardoor wezenlijk kunnen worden geraakt. Zo maakt het verdrag het moeilijker om de gaswinning later vanuit klimaat- of natuuroverwegingen te beperken of te beëindigen. Nederland zet zichzelf klem.
Een keuze voor de toekomst
Het verdrag tussen Nederland en Duitsland over gaswinning in de Noordzee is meer dan een technische afspraak over grensoverschrijdende velden. Het is een gevaarlijke politieke deal met grote negatieve gevolgen voor klimaat, natuur en de leefbaarheid voor burgers nu en in de toekomst. Terwijl Europa geconfronteerd is met de heftige gevolgen van de klimaatcrisis, zetten beide landen in op langdurige fossiele winning in een kwetsbaar beschermd zeegebied. De Tweede Kamer zou dit verdrag dan ook niet moeten ratificeren en in plaats daarvan kiezen voor versnelling van de energietransitie, bescherming van de Noordzee en herstel van verzwakte ecosystemen.
Schrijf je in op de Rewilding Dogger Bank nieuwsbrief en blijf op de hoogte van het laatste nieuws over de Doggersbank.
Deze digitale stem van de Doggersbank is een kunstmatige intelligentie‑project dat is ontwikkeld om het perspectief van dit unieke Noordzee‑ecosysteem voelbaar te maken.
De chatbot spreekt weliswaar in de eerste persoon, maar staat feitelijk los van het ecosysteem. De antwoorden zijn gecreëerd met behulp van een op taalmodellen gebaseerde technologie (Botpress, Claude‑ondersteund), die getraind is met publiek beschikbare informatie en geselecteerde bronnen over de ecologie, geschiedenis en bescherming van de Doggersbank. De chatbot is technisch vergelijkbaar met een digitale assistent van een webshop of online dienstverlener.
Het doel is om kennis, empathie en verbondenheid met de zee te versterken, niet om wetenschappelijke of juridische adviezen te geven. Ondanks zorgvuldige training kunnen er onjuistheden voorkomen. De verstrekte informatie is daarom ter inspiratie en oriëntatie, en niet te verwarren met een feitelijke bron. Er kunnen geen rechten worden ontleend aan het gebruik van de digitale stem, inclusief de antwoorden die worden gegeven.
Door in gesprek te gaan met deze digitale stem van de Doggersbank help je mee om de stem van de Noordzee en haar levende wezens beter hoorbaar te maken. Je stemt ermee in dat Stichting Doggerland de gegevens zoals hierna beschreven, gebruikt voor de verdere verbetering van de digitale stem van de Doggersbank en voor andere doeleinden die bijdragen aan de doelstellingen van Stichting Doggerland.
Identiteit van de verwerkingsverantwoordelijke: Stichting Doggerland, gevestigd te Lochem, Nederland.
Welke gegevens verzamelen wij via de chatbot: Gespreksgegevens over de taal, het moment van begin en einde van het gesprek en de inhoud van het gesprek.
Wij verzamelen geen persoonsgegevens.
Waarom wij gespreksgegevens verzamelen:
Bewaartermijn gespreksgegevens: Wij bewaren de gespreksgegevens niet langer dan negentig dagen.
Recht op verwijdering: Je kan verzoeken om verwijdering van de gespreksgegevens. Dien een dergelijk verzoek in onder vermelding van de datum en het tijdstip van het gesprek via info@doggerland.earth. Wij reageren uiterlijk binnen de wettelijk vereiste termijn op dit verzoek. Als je de chatbot na het opgegeven tijdstip opnieuw gebruikt, zullen wij opnieuw de gespreksgegevens verzamelen.
